Mozaïek van beweging op fraai gepolijste ijsvlakte

SYLVAN LAKE

Er is geen sporter ter wereld die de barometer zo nadrukkelijk in de gaten houdt als de marathonschaatser. Natuurijs blijkt immer een magische uitwerking op de matadoren van de lange adem uit te oefenen. Het eerste vorstlaagje wakkert steevast de hoop op een nieuwe uitgave van de elfstedentocht aan. Door een chronisch gebrek aan strenge winters in Nederland worden er echter reeds decennialang noodgedwongen alternatieven over de landsgrenzen gezocht.

Het begon allemaal met een uittocht van schaatsfanaten naar het Noorse Lillehammer, inmiddels dertig jaar gelden. Daar had in 1974 de eerste alternatieve versie van de Tocht der Tochten plaats. Sindsdien hebben de surrogaatraces over tweehonderd kilometer een vaste pelek op kalender veroverd en zochten de rijders hun heil in onder meer Finland, Canada, de Verenigde Staten, P0len, Japen, Oostenrijk en Zweden. De jongste loot aan de stam is de Sylvan Lake Ice Marathon, die afgelpen Zaterdag ind Canadese provincie Alberta de primeur beleefde. En komende zomer ondergaat het Argentijnse Patgonië de vuurdoop, als in het land van prinses Maxima de Maxima-marathon wordt vereden.

Rivaliteit

De recente aanwas heeft zelfs tot een heuse rivaliteit geleid. Want net als in Sylvan Lake, een toeristische trekpleister dat is ingeklemd tussen de steden Calgary en Edmonton, stond er Zaterdag op het Kallavisemeer nabij het Finse stadje Kuopio een monstertocht op het programma. Om de wedijver snel de kop in te drukken, bepaalde de Nederlandse schaatsbond (KNSB) vorig jaar dat beide evenementen om de beurt de toppers invliegen. Die bindende afspraak geldt vooralsnog vor de duur van zes jaar. In Finland wed derhalve de aftrap erzorgd.

Sylvan Lake, waar het kwik enkele graden boven het vriespunt lag en een aangenaam zonnetje voor extra gloed zorgde, werd zodoende met de tweede garnituur 'afgescheept'. De bevlogenheid van de (grotendeels) Nederlandse organisatie, aangejaagd door de naar Canada geemigreerde elfstedenicoon Evert van Benthem, leed overigens geenszins onder de tegenvaller. Derhalve gold de 'boreling' als een geslaagde opmaat voor de komende aflvering, als de coryfeeën de wedstrijd zullen opwaarderen. "Henk Portengen kwam namens de Nederlandse schaatsbond een kijkje nemen. Hij was na afloop louter positief", glunderde de Heemskerkse medeorganisator en gewezen marathoncrack Jos Niesten.

Hoewel het traject zich tot de contouren van een bevroren meer beperkte en er aan de oevers slechts een gehucht lag, werd manmoedig geprobeerd de typische elfstedenentourage op te roepen. Met een replica van de brug van Bartelehiem, een

stempelpost, een koek-en-zopietent, oer-Hollandse erwtensoep en appeltaart en ditto muziek kwam men een heel eind. Slechts het traditionaole klunen - eveneens een karateristiek beeld in de doorstreek van Leeuwarden naar achtereenvolgens Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker, Dokkum en weer Leeuwarden - ontbrak.

De bonte stoet schaatsers zat geenszins met het manco. Als een mozaïek van beweging raasden de bezielde doordouwers over de fraai gepolijste ijsvlakte voort. Na een aftastende opening voorden tempoversnellingen en demarrages vanaf halfweg de boventoon, maar de aanvallers slaagden er niet in zich aan de klauwen van de alerte achtervolgers to ontworstelen.

Dubbelslag

Pas in de slotfase slaagde het kwartet Hans Schipper, Henk en Merein van Benthem en de Amerikaan Andy Dahlström uit de kopgroep weg te springen. In de eindsprint toonde Schipper zich, net als twee dagen eerder tijdens open Canadese over vijftig kilometer, vervolgensde rapste en tekende de Warmonder zodoende voor een onverwachte dubbelslag.

De achterblijvers hadden weinig oog voor de schermutselingen aan de kop van het peleton. Zij probeerden slechts te overleven. Gegeseld door de slopende krachtinspanning kreeg hun hele carrosserie flinke optater. Pezen, enkels en spieren; alles deed pijn en stond letterlijk op knappen. Maar wanklanken bleven naderhand uit. "Het décor was fantastisch", benadrukte Jan-Roelof Kruithof, de negenvoudig winnaar van de Finse tocht. "Het enige minpuntje dat ik kan noemen, is dat deze wedstrijd zo ver van huis is."

Henk Angenent, in 1997 de laatste elfstedenwinnaar en Zaterdag aandachtig toeschouwer in Sylvan Lake, wuifde de kritische kanttekening weg. "Ach, de andere evenementen zij evenmin om de hoek. Maakt het dan wat uit of je nu twaalf uur in de auto naar Oostenrijk zit of tien uur in het vliegtuig naar Canada?"

Voordelen

"Bovendien zijn alle ingrediënten aanwezig om van deze wedstrijd een doorslaand success te maken", vervolgt Angenent, die onlangs nog de alternatieve elfstedentocht op de Weissensee won en alvast in Canada is neergestreken voor zijn werelduurrecordpoging in Calgary eind volgende week. "De organisatie herbergt grote namen van weleer, de ijsconditie is fantastisch, de toeschouwers die veelal Nederlandse roots zorgen voor een gemoedelijke sfeer, en er is voldoende sponsorgeld beschikbaar. Dat zijn allemaal voordelen ten opzichte van bijvoorbeeld Finland, waar het maar een kille en sfeerloze bedoening is."